Magazin
Moderator
İSMAİL ŞAHİN - ABD ile İsrail tarafından İran’a yönelik başlatılan savaş 35’inci gününü geride bırakırken, Hürmüz Boğazı’nın kapatılması ile başlayan küresel enerji krizi etkisini hissettirerek devam ediyor. İki gündür 109 dolar civarında seyreden petrol ile alakalı New York merkezli Amerikan yatırım bankası JPMorgan, Societe Generale’in ardından çarpıcı tahminlerin bulunduğu bir rapor yayınladı. Banka petrol fiyatlarının kısa vadede 130 doları bulabileceğini, Hürmüz’ün açılmaması halinde ise 150 doların üzerine çıkabileceğine dikkat çekildi.
Tahviller satışta
İran savaşı sonrası artan enerji maliyetleri ve kur baskısı, küresel merkez bankalarını ABD tahvillerini satmaya yöneltti. FT’nin haberine göre New York Federal Reserve verilerine göre yabancı resmi kurumların tahvil varlıkları 82 milyar dolar azalarak 2.7 trilyon dolara geriledi ve 2012’den bu yana en düşük seviyeye indi. Türkiye dahil birçok petrol ithalatçısı, artan maliyetlere karşı para birimlerini desteklemek için rezerv satışına hız verdi.
Değerli metallerde de satış baskısıyla birlikte düşüşü devam ediyor. Dün günün ilk saatlerinde 4.796 dolara kadar yükselen altının onsu gün içinde yüzde 1.79 değer kaybederek 4.676 dolara kadar düştü. Gümüş fiyatları, yüzde 7’den fazla gerileyerek ons başına 70 dolar seviyesinin altına indi.
Kargoya ek ücret
Artan enerji maliyetleri e-ticaret devlerini de vurdu. Amazon, İran savaşı sonrası dizel fiyatlarının yüzde 46 yükselmesi üzerine ABD ve Kanada’daki satıcılara yönelik lojistik hizmetlerine 17 Nisan’dan itibaren yüzde 3,5 yakıt ek ücreti getireceğini açıkladı. Artış, teslimat maliyetlerini yukarı çekerken satıcılar üzerinden nihai fiyatlara da yansıması bekleniyor. ABD’de savaş öncesinde 2 doların civarında olan benzinin galon fiyatı 4.1 dolara yükseldi. Mazot fiyatları ise gabon başına 5.5 dolar seviyesinde.
Bu arada Asya’da savaş kaynaklı enerji krizi, akaryakıt kıtlığı üzerinden şiddet olaylarını tetikliyor. Bangladeş, Pakistan ve Hindistan’da benzin istasyonlarına yönelik saldırılar ve yağmalar artarken, bazı çalışanların hayatını kaybettiği bildirildi. Hürmüz Boğazı’ndaki kesintiler nedeniyle derinleşen kriz, uzun kuyruklar, karaborsa ve protestolarla bölge genelinde istikrarsızlık riskini büyütüyor.
Trump ek vergi peşinde
ABD’de Donald Trump yönetimi tarifelerinin Yüksek Mahkeme tarafından durdurulma kararının ardından bu kez ilaç ithalatına yüklü vergiler getirdi. ABD, patentli ilaç ithalatına yüzde 100’e varan gümrük vergisi getirirken, yerli üretim taahhüdünde bulunan şirketlere daha düşük oran uygulanacağını açıkladı. Trump ayrıca çelik, alüminyum ve bakır ithalatına %25 ek vergi getirdi.
Küresel gıda fiyatları yükseliyor
Birleşmiş Milletler (BM) Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Gıda Fiyat Endeksi mart itibariyle üst üste ikinci ayda da yükseliş kaydetti. İran savaşının da etkisiyle FAO Gıda Fiyat Endeksi martta aylık bazda yüzde 2.4 yükselirken, yıllık bazda yüzde 1 arttı.
Tahıllar, et, süt ürünleri, bitkisel yağlar ve şeker gibi tüm emtia gruplarındaki fiyat endeksleri, Orta Doğu’daki çatışmaların tırmanmasıyla bağlantılı olarak artan enerji fiyatlarına verilen tepkileri de yansıtarak farklı derecelerde yükseldi. Uluslararası buğday fiyatları yüzde 4.3 artarken FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, aylık bazda yüzde 5.1 artış göstererek üst üste üçüncü aylık artışı kaydetti. FAO Et Fiyat Endeksi Mart’ta aylık bazda yüzde 1, yıllıkta ise yüzde 8 arttı. FAO Şeker Fiyat Endeksi de Mart’ta aylık yüzde 7.2 artış göstererek Kasım 2025’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
